Radar Weekbrief · Geneeskunde.ai
63% wacht liever op de arts. Voor het recept kiest 57% toch de AI.
Periode: 12 t/m 18 oktober 2026
Vorige week sloot deze brief af met de vraag wie de verantwoordelijkheid draagt als AI in de zorg misgaat: het landelijke programma, de instelling, of niemand. Deze week geeft de patiënt daar zelf een eerste antwoord op, door de taken te verdelen. Uit nieuw Amerikaans onderzoek kiest 63% voor een arts die een portaalbericht binnen 48 uur nakijkt in plaats van een AI-antwoord binnen vijf minuten, maar bij een afspraak of herhaalrecept kiest 57% juist voor de snelle AI. Diezelfde week laat Nederlands promotieonderzoek zien dat die keuzevrijheid niet voor iedereen gelijk is: wie praktisch is opgeleid, gebruikt digitale zorg minder, terwijl die groep gemiddeld een slechtere gezondheid heeft. In Engeland zet een deel van de patiënten AI juist in tegen de zorgverlener, met klachtbrieven van twintig pagina's. Verder deze week: de Tweede Kamer wil dat Z-CERT blijft scannen op cyberdreigingen, Europa zet een datum onder grensoverschrijdende patiëntendata, en David Brailer waarschuwt dat AI de zorg duurder kan maken zolang de bekostiging op volume blijft staan.
Wat deze week telt
De signalen die nu aandacht, duiding of voorbereiding vragen.
Zorginhoud & ethiek · ★ Tip van de week
Nu relevant · de patiënt verdeelt de taken zelf, niet iedereen kan kiezen · Score 4.55/5
Onderzoekers van Columbia en Vanderbilt legden 1.185 Amerikanen een keuze voor: een antwoord op een portaalbericht dat een arts of verpleegkundige binnen 48 uur nakijkt, of een AI-antwoord binnen vijf minuten. 63% koos voor de mens. Bij logistieke vragen, zoals een afspraak of een herhaalrecept, koos 57% juist voor de snelle AI. Voor psychische hulp gaf men de voorkeur aan een therapeut die drie maanden moest wachten boven een chatbot met toezicht na een maand wachten, en een chatbot zonder toezicht scoorde het laagst van alle drie (JAMA Network Open, 14 oktober).
Lucille Standaar promoveerde deze week in Tilburg op onderzoek naar digitale zorg en ongelijkheid, gefinancierd door VWS en onderdeel van de RIVM Monitor Digitale Zorg. Op basis van Nivel-panels en interviews vindt ze dat mensen met een praktische opleiding digitale zorg minder gebruiken, terwijl ze gemiddeld een slechtere gezondheid hebben. Ze pleit ervoor kwetsbare groepen al bij het ontwerp te betrekken, anders vergroot digitalisering de bestaande verschillen in plaats van ze te verkleinen.
De keerzijde van een patiënt die zelf kiest, laat zich ook tegen de zorgverlener gebruiken. De Medical Protection Society in Engeland waarschuwt dat patiënten met AI klachtbrieven opstellen van soms meer dan twintig pagina's, met twijfelachtige juridische argumenten. Dat kost huisartsen tijd die van de patiëntenzorg afgaat, en het verlaagt volgens een lid de drempel om in een opwelling een klacht in te dienen.
Waarom dit telt: De vraag is niet meer of patiënten AI accepteren, maar voor welke taak, en wie er niet bij is. De patiënt zet AI in voor logistiek en wil de arts voor het medische oordeel, maar wie praktisch is opgeleid haakt eerder af, en wie zich onrechtvaardig behandeld voelt, zet AI net zo makkelijk in tegen de zorgverlener als ervoor.
Wat jij ermee kunt
Zet AI in het patiëntportaal eerst in voor logistiek — afspraken, herhaalrecepten, praktische vragen — en laat medische antwoorden altijd door een professional nakijken, zichtbaar voor de patiënt. Meet bij elke digitale toepassing wie hem niet gebruikt, uitgesplitst naar opleiding of wijk, en houd een analoog alternatief open. Spreek met de klachtenfunctionaris af hoe lange AI-klachten worden behandeld: eerst de kern met de patiënt vaststellen, dan pas schriftelijk reageren.
Bron: Medical Economics, 15 okt · ICT&health, 13 okt · HIStalk, 14 okt
Wetgeving & toezicht · Score 4.40/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · de wet staat, de financiering is nog niet geregeld
Sinds 5 oktober heeft Z-CERT een wettelijke rol als sectorale CSIRT onder de Cyberbeveiligingswet — de aanwijzing die vorige week al zichtbaar werd rond de AI-agents die bij Mayo Clinic en de CDC naar binnen probeerden te komen. In het begrotingsdebat over VWS op 14 oktober vroeg D66 dat Z-CERT ook in 2027 cyberrisicoscans blijft uitvoeren voor zorginstellingen, en dat er grotere voorraden medische hulpmiddelen komen.
De toezichthouders op digitale en fysieke weerbaarheid kondigden daarnaast aan intensiever samen te werken, met het oog op de digitalisering van de zorg en de geopolitieke dreiging.
Waarom dit telt: De wettelijke rol van Z-CERT staat vast, maar niet elke zorgorganisatie valt onder de wet. Juist de kleinere aanbieders zonder eigen securityteam hebben de scans het hardst nodig, en de voortzetting ervan hangt af van een begrotingsbesluit dat er nog niet is.
Wat jij ermee kunt
Check of de eigen organisatie onder de Cyberbeveiligingswet valt en, zo niet, of er toch een scan bij Z-CERT is aangevraagd. Zet de voortzetting van de scans voor 2027 als aandachtspunt op de agenda van de volgende begrotingscyclus.
Bron: Tweede Kamer, begroting VWS · ICT&health, 13 okt
Zorginhoud & ethiek · Score 4.40/5
Nu (<1 jaar) · het digitale kanaal wordt het gewone kanaal
Een real-world studie laat zien dat een volledig digitaal zorgpad voor behandeling met GLP-1-agonisten bij vrouwen vergelijkbare uitkomsten haalt als de gangbare zorg. Over omvang en duur van de studie is weinig bekend, dus het is een signaal, geen bewijs.
Voor Nederland is de vraag niet langer of digitaal kan. Het gebruik van GLP-1-middelen groeide in 2025 met 57% naar 262.000 mensen, en Eli Lilly bouwt in Katwijk een fabriek voor afslankpillen. De vraag schuift op naar wie het digitale pad aanbiedt: de huisarts, de ziekenhuispoli of een commerciële aanbieder.
Waarom dit telt: Wie nu geen digitaal GLP-1-traject inricht, laat het veld over aan een partij die dat wel doet, met minder zicht op medische indicatie en vervolgcontrole.
Wat jij ermee kunt
Breng in kaart wie in de eigen regio al een digitaal GLP-1-traject aanbiedt, en bepaal of de huisartsenpraktijk of de polikliniek daar zelf een rol in wil houden voordat een commerciële aanbieder die overneemt.
Bron: geneeskunde.ai/signals
Wetgeving & toezicht · Score 4.10/5 · NL signaal
3-7 jaar · Europa zet data vóór de AI-regels neer
De Europese Commissie publiceerde drie uitvoeringshandelingen voor de European Health Data Space: over grensoverschrijdende uitwisseling via MyHealth@EU, over identificatie van patiënten en zorgverleners met een rol voor de EU-wallet, en over machineleesbare datasetcatalogi voor hergebruik.
De identificatieregels gelden vanaf 26 maart 2027. In maart 2029 moeten patiëntsamenvattingen en e-recepten grensoverschrijdend uitwisselbaar zijn, in 2031 beelden, labuitslagen en ontslagbrieven. VWS richt een Gezondheidsdata-autoriteit op, met een Autoriteit Digitale Gezondheid voor primair gebruik en een loket voor hergebruik. De OESO schat dat betere interoperabiliteit tussen de 2,7 en 6,6% van de zorguitgaven kan opleveren.
Waarom dit telt: MedMij is een basis, maar inzage, beperking, vertegenwoordiging en correctie door de patiënt vragen voorzieningen die er nu nog niet allemaal zijn. De datakant van de zorg krijgt zo een jaartal eerder dan de AI die straks op die data gaat draaien.
Wat jij ermee kunt
Breng dit kwartaal in kaart welke datasets onder de catalogusplicht vallen, toets of patiëntsamenvatting en medicatieregistratie al aan de landelijke standaarden voldoen, en zet EHDS-conformiteit als eis bij de inkoop van EPD-modules en AI-toepassingen.
Bron: ICT&health, 15 okt · ICT&health, 13 okt
Organisatie & arbeid · Score 4.10/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · hitte wordt vaste capaciteitsplanning, geen zomerincident
De Europese cardiologenvereniging ESC riep op 14 oktober op de zorg voor hart- en vaatpatiënten voor te bereiden op hittegolven. Een dag later ondertekenden Nederlandse zorgpartijen een nieuwe Green Deal Duurzame Zorg.
De hittegolf van afgelopen juni kostte in Nederland naar schatting 480 extra levens, vooral bij mensen boven de 80.
Waarom dit telt: Hitte verschuift van een incident in de zomer naar een vast onderdeel van de capaciteitsplanning, met hartfalenpatiënten en thuiswonende ouderen als eerste risicogroep.
Wat jij ermee kunt
Neem hitte op als vaste variabele in de capaciteitsplanning voor SEH en cardiologie, en onderzoek of thuismonitoring — zoals bij Santeon en Catharina al gebeurt — een rol kan krijgen in vroegsignalering bij hittegolven.
Bron: Medisch Contact, 14 okt · ICT&health, 15 okt
Markt & ecosystemen · Score 4.10/5
Nu / 1-3 jaar · AI wordt eerst een instrument van de betaler
UnitedHealth Group meldde bij de kwartaalcijfers dat AI-samenvatting van dossiers de reviewtijd met 33% verkort, en dat AI-ondersteuning de doorlooptijd van bezwaren met 36% verkort. Terwijl ziekenhuizen nog proberen de tijdwinst van scribes aan te tonen, zet de grootste Amerikaanse verzekeraar AI al op schaal in aan de beoordelingskant, naast de Medicare-proef WISeR waarin AI vooraf toestemming beoordeelt.
David Brailer, de eerste Amerikaanse National Coordinator voor health IT, stelt in Health Affairs dat AI de zorgkosten juist gaat verhogen zolang verrichtingenbekostiging declaratievolume beloont. Hij vergelijkt het met het EPD: breed ingevoerd, zonder de verwachte besparing of klinische winst.
Waarom dit telt: Voor Nederland is de vertaling nog indirect — verzekeraars gebruiken AI hier vooral bij fraudedetectie en declaratiecontrole, en de bekostiging loopt via DBC/DOT in plaats van volume per verrichting. Maar het mechanisme dat Brailer beschrijft geldt ook hier: AI die vooral beter registreert, verhoogt de declaratie.
Wat jij ermee kunt
Leg bij de inkoop van AI-scribes en coderingsondersteuning vooraf de uitkomstmaat vast in tijd of foutmarge, niet in declaratievolume, zodat een stijging in registratie zich niet automatisch vertaalt in een hogere rekening.
Bron: HIStalk, 14 okt · PYMNTS · HIStalk, 16 okt
Technologie & AI · Score 3.60/5
3-7 jaar · vroegsignalering vraagt een vastgelegd vervolgpad
Duke opende met bijna USD 25 miljoen van het Amerikaanse National Institute on Aging een nationaal centrum voor AI in ouderen- en dementiezorg; minstens 80% van het onderzoeksgeld gaat naar alzheimer en verwante aandoeningen. MoCA Cognition, bekend van de MoCA-test, opent daarnaast een innovatiehub in Nederland voor digitale diagnostiek bij alzheimer en parkinson.
De kernvraag is simpel maar onopgelost: als AI in het EPD een risico op cognitieve achteruitgang signaleert, wie is dan verantwoordelijk voor het vervolg?
Waarom dit telt: Nederland heeft een snel groeiend aantal mensen met dementie en een tekort aan casemanagers. Vroegsignalering kan dan veel waard zijn, maar alleen als vooraf vastligt welk zorgpad erop volgt.
Wat jij ermee kunt
Leg, voordat een vroegsignaleringstool voor cognitieve achteruitgang wordt ingezet, vast wie het alarm opvolgt en binnen welke termijn, zodat een signaal niet onopgemerkt in een dossier blijft liggen.
Bron: HIStalk, 14 okt · geneeskunde.ai/signals · geneeskunde.ai/signals — MoCA
Spreker & keynotes
Van de auteur van deze brief
Michiel Tebbes spreekt over de zorg van morgen
Concreet, onderbouwd en zonder hype. Voor besturen, congressen en zorgorganisaties.
Boek een kennismaking
Wat dit samen zegt
Door deze week loopt een duidelijke lijn: de patiënt bepaalt zelf waar AI past, en niet iedereen doet mee. Een meerderheid kiest de arts voor het medische oordeel en de AI voor het recept of de afspraak, en het digitale GLP-1-zorgpad bevestigt dat die verdeling ook werkt zonder dat de uitkomst verslechtert. Maar Nederlands promotieonderzoek naar de digitale kloof laat zien dat die keuzevrijheid niet gelijk verdeeld is: wie praktisch is opgeleid, gebruikt digitale zorg minder, terwijl die groep gemiddeld een slechtere gezondheid heeft.
Een tweede lijn gaat over wie als eerste op AI overstapt. UnitedHealth beoordeelt al een derde sneller met AI, en de EHDS zet voor Europa een harde datum onder grensoverschrijdende patiëntendata. Maar Brailer waarschuwt dat AI de kosten net zo goed kan opdrijven als het EPD deed, zolang de bekostiging op volume blijft staan. De data van de zorg wordt zo eerder geregeld dan de vraag wat eerlijke bekostiging van AI betekent.
Een derde lijn is weerbaarheid die begrotingspolitiek wordt. De Kamer wil dat Z-CERT blijft scannen op cyberdreigingen, cardiologen vragen om een vast hitteplan, en bij cognitieve achteruitgang blijft de vraag open wie het alarm opvolgt. In alle drie de gevallen staat de kennis of de regel er al; de vraag is wie de structurele inzet daarna betaalt en organiseert.
Meer signalen in de radar
Bekijk het volledige overzicht van signalen, filters en bronverwijzingen op geneeskunde.ai.
Bekijk alle signalen →
Vond je deze brief waardevol? Stuur hem door aan een collega, arts, manager of beleidsmaker die dit ook zou moeten lezen. Zo groeit de radar-community, één doorgestuurde e-mail tegelijk.
Radar Weekbrief wordt samengesteld door Geneeskunde.ai
Week 42 · 12 t/m 18 oktober 2026
Je ontvangt deze nieuwsbrief omdat je je hebt ingeschreven voor de radar-updates van Geneeskunde.ai.
Beheer je inschrijving via de links in de e-mailfooter van Kit.