Radar Weekbrief · Geneeskunde.ai
Gemiddeld presteert de AI net zo goed als de radioloog. In bijna drie op de tien ziekenhuizen is hij juist slechter.
Periode: 9 t/m 15 november 2026
Vorige week eindigde deze brief met een ongemakkelijk contrast: het kabinet en investeerders leggen ruim 250 miljoen op tafel voor medtech, terwijl 83% van de Nederlandse zorgprofessionals geen of beperkte AI-training heeft. Deze week komt daar een eerste antwoord op: de zeven umc's spraken binnen de AI-versnellingsagenda van UMCNL een gedeelde kernset van vijf AI-competenties af, voor iedereen die met AI werkt. Of die norm ook ergens landt, is een andere vraag. Een Radboud-studie met 22.000 scans uit 22 landen laat zien dat AI-diagnostiek gemiddeld goed scoort, maar per ziekenhuis enorm verschilt, en het RIVM meldt dat driekwart van de zorgorganisaties geen volledig zicht heeft op de kwaliteit van de eigen data. Ondertussen weigeren Amerikaanse artsen AI een artsenlicentie te geven en schuiven ze de aansprakelijkheid naar de leverancier, dwingt een rechter een ziekenhuis dat een zorgakkoord niet zelf tekende toch om te stoppen met nierkankerzorg, en apothekers starten een petitie omdat een medicijn 26.000 keer per dag niet meteen leverbaar is.
Wat deze week telt
De signalen die nu aandacht, duiding of voorbereiding vragen.
Technologie & AI · ★ Tip van de week
1-3 jaar · een gemiddelde zegt niets over uw eigen afdeling
Onderzoekers van het Radboudumc testten een AI-systeem voor prostaatkanker op ruim 22.000 MRI-scans uit 22 landen. Gemiddeld presteerde de AI even goed als een radioloog. Per ziekenhuis liep het resultaat flink uiteen: in 32% van de ziekenhuizen deed de AI het beter, in 40% ongeveer gelijk, en in 28% slechter. Het systeem is nog niet klinisch beschikbaar, en de publicatie hebben we niet zelf gecontroleerd.
Hoeveel verschil een lokale toets kan maken, laat een andere studie zien. Op het AHA-congres presenteerde Kaiser Permanente een geblindeerde gerandomiseerde studie met 1.200 echocardiogrammen in 21 centra, beoordeeld door 20 cardiologen. Zij pasten AI-conceptverslagen ongeveer even vaak aan als verslagen van sonografisten, maar de beoordeling kostte 4,6 in plaats van 8,5 minuten. In de PARAMOUNT-studie onder 530 patiënten leidde AI-kwantificatie van plaque op CT vaker tot cholesterolverlagers en minder vaak tot dotteren of een bypass. Beide zijn congrespresentaties, nog niet peer-reviewed, en PARAMOUNT is door de fabrikant gefinancierd.
Waarom de uitkomst per instelling zo kan verschillen, wijst het RIVM aan in een apart rapport voor VWS: 86% van zo'n 80 ondervraagde bestuurders, zorgverleners en onderzoekers ervaart knelpunten met datakwaliteit, driekwart heeft geen volledig zicht op de kwaliteit van de eigen gegevens, en bij twee derde worden juistheid en volledigheid niet structureel gemeten. De onderzoekers noemen de uitkomst zelf niet volledig representatief.
Waarom dit telt: een CE-markering en een goede gemiddelde score zijn geen garantie voor uw eigen afdeling. Validatie is geen eenmalige stap van de fabrikant, maar lokaal werk van de instelling, en dat werk begint bij de eigen data.
Wat jij ermee kunt
Vraag bij elke AI-diagnostiek vóór ingebruikname een lokale validatie op eigen scans en patiënten, met een vooraf vastgelegde ondergrens. Meet na invoering per kwartaal of de prestatie stabiel blijft, want een nieuwe scanner, protocol of patiëntenpopulatie kan het verschil maken. En laat de kwaliteit van uw eigen registratie meten vóórdat een model erop leert of draait.
Bron: ICT&health, 12 nov · Skipr, 13 nov · AHA, 9 nov · Skipr, 10 nov
Wetgeving & toezicht · Score 3.75/5
1-3 jaar · de rekening bij schade gaat niet naar de arts
De Amerikaanse artsenorganisatie AMA nam op 10 november beleid aan: AI krijgt geen licentie, titel of certificering als arts. Bij gebruik volgens het beoogde doel ligt de aansprakelijkheid voor schade bij de leverancier. Contractclausules die die aansprakelijkheid naar artsen schuiven wijst de AMA af, en wie een AI-tool verplicht stelt, is mede aansprakelijk. Dat staat haaks op het idee van de FDA om AI periodiek op competentie te toetsen zoals een arts.
In diezelfde week schudt de markt op die AI-verslaglegging levert. Het Australische Heidi Health ontsloeg 18% van zijn personeel, zes weken na een financiering van A$475 mln, en twee van de drie medeoprichters vertrekken. CEO Thomas Kelly zegt dat de onderliggende modellen voor scribe-taken nauwelijks beter worden en verwacht dat 90% van de AI-scribes verdwijnt. In Wales werd een aanbesteding voor spraaktechnologie van £10 mln afgeblazen. Dit hebben we niet bij de bedrijven zelf gecontroleerd.
Waarom dit telt: toezicht op AI verschuift van wat een systeem mag naar wie betaalt als het misgaat, en voor wie in Nederland spraakgestuurd rapporteren inkoopt is een losse leverancier over twee jaar misschien verdwenen.
Wat jij ermee kunt
Leg lopende AI-contracten voor spraak, beeldvorming en beslisondersteuning naast drie vragen: wie draagt de schade bij gebruik volgens het beoogde doel, staat er een clausule die aansprakelijkheid naar de zorgverlener schuift, en wat gebeurt er met data en werkprocessen als de leverancier stopt of wordt overgenomen. Neem die drie punten op in de modelplannen voor de doorbraakmiddelen.
Bron: AMA, 10 nov · HLTH, 9 nov · HTN, 9 nov
Organisatie & arbeid · Score 4.55/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · de norm staat er, de scholing nog niet
De zeven umc's publiceerden op 12 november, binnen de AI-versnellingsagenda van UMCNL, een kernset van vijf competenties voor basis-AI-geletterdheid. Bedoeld voor alle medewerkers die met AI werken, en elk umc past de set zelf aan. De kernset bouwt voort op competenties van de Federatie Medisch Specialisten en het Npuls-raamwerk AI-GO!. Het document zelf hebben we niet ingezien.
Gelre schoolde eerder al als eerste ziekenhuis organisatiebreed. Nu krijgt AI-geletterdheid voor het eerst een gedeelde maat over de academische zorg heen, een maat waar opleidingen, functieprofielen en straks de IGJ naar kunnen kijken. Vorige week bleek uit de Future Health Index dat 83% van 204 ondervraagde Nederlandse zorgprofessionals geen of beperkte AI-training heeft: de norm staat er, de uitvoering nog niet.
Waarom dit telt: dit is de stap van losse cursussen naar een norm die buiten het eigen ziekenhuis gebruikt kan worden om te toetsen wie klaar is om met AI te werken.
Wat jij ermee kunt
Leg uw eigen AI-scholingsaanbod naast de vijf UMCNL-competenties en maak het verschil per team zichtbaar, niet alleen op organisatieniveau. Begin bij de teams die nu al met AI werken, niet bij een algemene e-learning voor iedereen.
Bron: ICT&health, 12 nov · UMCNL, kernset (pdf)
Markt & ecosystemen · Score 4.55/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · soevereiniteit begint ook bij de inkoopprijs
Apothekersorganisatie LEF en de Vereniging van Jonge Apothekers startten, met steun van de Consumentenbond, de petitie "Gezondheid kan niet wachten". Uit hun meldweek blijkt dat een geneesmiddel 26.000 keer per dag niet direct leverbaar is, en dat de patiënt in ruim een derde van die gevallen zonder middel naar huis gaat. Ze eisen dat verzekeraars per middel minstens drie merken vergoeden.
Zorgverzekeraars Nederland noemt het een misverstand dat het preferentiebeleid de tekorten veroorzaakt. De petitiecijfers hebben we niet zelf gecontroleerd.
Waarom dit telt: strategische afhankelijkheid gaat niet alleen over cloud en chips. De inkoopprijs van generieke middelen bepaalt hoeveel leveranciers overblijven, en dus hoe vaak een middel er simpelweg niet is.
Wat jij ermee kunt
Vraag als inkoper of apotheker bij kwetsbare generieke middelen hoeveel leveranciers er daadwerkelijk nog zijn, niet hoeveel er op papier gecontracteerd staan, en bouw een vroege-signaleringsroutine in zodra dat er nog maar één of twee zijn.
Bron: Hart van Nederland, 9-11 nov · ZN, 10 nov
Wetgeving & toezicht · Score 4.45/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · een handtekening van de koepel bindt het lid
Zilveren Kruis en VGZ dwongen Nij Smellinghe in Drachten via een kort geding om per 1 januari 2027 te stoppen met complexe nierkankerzorg, op basis van de concentratieafspraken in het Integraal Zorgakkoord. Het ziekenhuis stelde dat het IZA niet voor hem geldt, omdat de NVZ tekende en niet het ziekenhuis zelf. De voorzieningenrechter vond daar vooralsnog geen grond voor, en Nij Smellinghe overweegt een spoedappèl. De uitspraak zelf hebben we niet ingezien.
Waarom dit telt: zorgakkoorden worden via de inkoop en de rechter afdwingbaar, ook voor een instelling die er zelf niet onder tekende. Dat precedent geldt straks net zo goed voor afspraken over digitale zorg en AI uit het AZWA.
Wat jij ermee kunt
Ga na welke afspraken uw koepel (NVZ, NFU, andere brancheorganisatie) namens u heeft getekend, ook over digitale zorg en AI, en reken erop dat verzekeraars en rechters die afspraken net zo bindend vinden als wanneer u zelf had getekend.
Bron: Skipr, 12 nov
Technologie & AI · Score 3.75/5 · NL signaal
1-3 jaar · de rem zit niet in het model, maar in het HIS
Pacmed, Nivel en het LUMC ontwikkelden beslisondersteuning voor de keuze van antibiotica bij urineweginfecties, getraind op ruim 122.000 infecties uit Nivel Zorgregistraties. In een observationele studie van vier maanden in 36 huisartsenpraktijken steeg het aandeel succesvolle behandelingen van 75% naar 80% (controlepraktijken 76%), en tot 83% als het gebruik was vastgelegd.
Ongeveer tweederde van de huisartsen vertrouwde de voorspellingen, maar het gebruik kostte tijd omdat het systeem niet aan het HIS gekoppeld is. Door de opzet is een causaal effect niet bewezen, en de studie hebben we niet zelf ingezien.
Waarom dit telt: dit is Nederlandse AI op Nederlandse data in de eerste lijn, en net als bij de AI-huidcheck zit de rem niet in het model maar in de koppeling met het HIS.
Wat jij ermee kunt
Begroot bij een pilot met beslisondersteuning de HIS-koppeling vooraf als apart werkpakket, niet als bijzaak achteraf. Daar loopt de adoptie meestal op vast, niet op het vertrouwen van de huisarts in de uitkomst.
Bron: ICT&health, 6 nov · JMIR Medical Informatics
Zorginhoud & ethiek · Score 4.10/5
Nu (<1 jaar) · het vertrouwen hangt aan de mens, niet aan de techniek
In een Gallup-peiling onder ruim 5.000 Amerikaanse volwassenen accepteert meer dan de helft klinische beslissingen van AI, als een zorgverlener die kan herzien en overrulen. Huisartsen schatten in een aparte peiling dat maar een derde van de patiënten dat accepteert, een kloof van ongeveer 20 procentpunt. De peiling hebben we niet zelf ingezien.
Het beeld sluit aan bij Nederlandse cijfers: 46% van de patiënten is positief over AI (Patiëntenfederatie) en zes op de tien willen erover horen van hun eigen behandelaar (Nivel).
Waarom dit telt: professionals lijken de weerstand bij patiënten te overschatten. Het vertrouwen hangt aan de mens die kan ingrijpen, niet aan de techniek zelf.
Wat jij ermee kunt
Ga bij het invoeren van patiëntgerichte AI niet uit van weerstand, maar toets het, en communiceer er expliciet over wie de uitkomst bekijkt en kan overrulen. Dat is waar het vertrouwen op rust, niet op de precisie van het model.
Bron: Healthcare Dive, 13 nov
Spreker & keynotes
Van de auteur van deze brief
Michiel Tebbes spreekt over de zorg van morgen
Concreet, onderbouwd en zonder hype. Voor besturen, congressen en zorgorganisaties.
Boek een kennismaking
Wat dit samen zegt
Het sterkste bewijs van de week komt uit studies die in het eigen werkproces zijn getest, niet uit een algemeen gemiddelde. De prostaat-AI wisselt per ziekenhuis, de antibiotica-ondersteuning werkt maar hangt los van het HIS, en het RIVM meldt dat zorgorganisaties hun eigen datakwaliteit nauwelijks in beeld hebben. Lokale validatie wordt zo een voorwaarde voor opschaling, niet een aanbeveling erbij.
Een tweede lijn gaat over wie het risico draagt. De AMA legt de schade bij AI-fouten bij de leverancier, een rechter maakt een zorgakkoord afdwingbaar voor een ziekenhuis dat het niet zelf tekende, en patiënten accepteren AI makkelijker dan hun arts denkt, zolang die arts kan bijsturen. Ondertussen betaalt de burger een premie die in 2027 ongeveer 10% stijgt en een eigen risico dat naar € 400 gaat. Toezicht verschuift van wat AI mag naar wie opdraait voor de gevolgen.
Een derde lijn is dat afhankelijkheid gewoon dagelijkse praktijk is. Een storing bij Microsoft raakte deze week patiëntportalen en GGD's, een geneesmiddel is 26.000 keer per dag niet leverbaar, en de Autoriteit Persoonsgegevens vindt de Nederlandse uitvoeringswet voor de Europese gezondheidsdataruimte te smal. Het kabinet kiest voor meer eigen AI-capaciteit, met de zorg als prioriteit, maar zonder bedragen is dat nog een richting, geen plan.
Meer signalen in de radar
Bekijk het volledige overzicht van signalen, filters en bronverwijzingen op geneeskunde.ai.
Bekijk alle signalen →
Vond je deze brief waardevol? Stuur hem door aan een collega, arts, manager of beleidsmaker die dit ook zou moeten lezen. Zo groeit de radar-community, één doorgestuurde e-mail tegelijk.
Radar Weekbrief wordt samengesteld door Geneeskunde.ai
Week 46 · 9 november t/m 15 november 2026
Je ontvangt deze nieuwsbrief omdat je je hebt ingeschreven voor de radar-updates van Geneeskunde.ai.
Beheer je inschrijving via de links in de e-mailfooter van Kit.