Radar Weekbrief · Geneeskunde.ai
Washington schrapt de bijsluiter voor AI in het dossier: een datalek bij Johns Hopkins laat al zien waarom die nodig was.
Periode: 26 oktober t/m 1 november 2026
Vorige week sloot deze brief af met de vraag wie er dit kwartaal werk maakt van informatie die er al lag. Deze week geeft de Amerikaanse toezichthouder zelf een antwoord, en niet een geruststellend: ONC schrapte de eis dat een EPD-leverancier bij voorspellende AI een soort modelkaart meelevert, in dezelfde week dat Microsoft in Science claimde dat zijn AI vaker de juiste diagnose stelt dan een arts. Een kleine studie bij vermoeide arts-assistenten zet daar meteen een kanttekening bij: zonder goed toezicht helpt AI 's nachts niet automatisch. En bij Johns Hopkins belandde een spreadsheet met patiëntgegevens van 3.182 mensen gewoon in een consumenten-AI-tool, zonder dat er een protocol voor was. Nederland krijgt intussen zijn eigen stukje fundament: de Eerste Kamer nam de Wet DIAZ aan, die de UZI-pas vervangt door een nieuw inlogmiddel, Dezi — nodig juist nu AI-agents steeds vaker zelf iets gaan doen in het dossier.
Wat deze week telt
De signalen die nu aandacht, duiding of voorbereiding vragen.
Wetgeving & toezicht · ★ Tip van de week
Nu (<1 jaar) · het bewijs wordt indrukwekkender, het toezicht losser
Op 26 oktober publiceerde ONC de definitieve HTI-5-regel. Daarmee vervallen de eisen uit 2024 dat EPD-leveranciers bij voorspellende beslisondersteuning een soort modelkaart leveren: informatie over herkomst, ontwikkeling en prestaties van het model, die gebruikers konden inzien en desgewenst aanpassen. HHS rekent zelf op ruim 1,5 miljard dollar minder regeldruk. Het persbericht van HHS noemt de AI-eisen niet met naam; de uitleg komt van advocatenkantoor Holland & Knight, en het Federal Register hebben we niet zelf ingezien.
Diezelfde week publiceerde Microsoft in Science de resultaten van MAI-DxO, een systeem waarin meerdere taalmodellen samenwerken als diagnostisch team. Op 304 casussen uit de NEJM stelde het in 83,2% de juiste diagnose, tegen 36,1% voor generalistische artsen; op 325 SEH-dossiers 80,3% tegen 46,8%, bij lagere geschatte testkosten. Het blijft een benchmark met geselecteerde casussen, zonder vergelijking met specialisten en zonder uitkomsten bij echte patiënten — Mustafa Suleyman verwacht toch al grote uitrol in 2027. Het Science-artikel zelf hebben we niet gelezen.
Een kleine studie bij radiologen in opleiding zet daar meteen een stevige kanttekening bij: AI-ondersteuning verbeterde de diagnostische nauwkeurigheid na nachtdiensten niet. Vermoeide arts-assistenten missen meer bevindingen, met of zonder AI naast zich. De primaire studie hebben we niet zelf gecontroleerd, maar het patroon is duidelijk: het bewijs over AI is zelf nog een strijdtoneel, en de regel die vastlegde dat een leverancier daarover moest rapporteren, verdwijnt net nu.
Waarom dit telt: veel AI in het Nederlandse EPD komt uit de Verenigde Staten. Als de leverancier daar straks geen verantwoording meer hoeft af te leggen over herkomst en prestaties, verdwijnt die informatie niet vanzelf — hij moet door de Nederlandse inkoper zelf worden afgedwongen, in het contract.
Wat jij ermee kunt
Neem in elk contract voor AI in het EPD of in beslisondersteuning op dat de leverancier herkomst, trainingsdata, prestaties per patiëntgroep en updatebeleid aanlevert, ook als de Amerikaanse regels dat niet meer vragen. Vraag bij elke prestatieclaim om toetsing op eigen casuïstiek en in de eigen dienst, inclusief nacht- en weekenddiensten, en leg vast wie het model opnieuw beoordeelt na een update.
Bron: Holland & Knight, 28 okt · HHS, 26 okt · Science, DOI 10.1126/science.aeh7930 · ICT&health, 29 okt · Radiology Business via HIStalk, 28 okt
Organisatie & arbeid · Score 4.55/5
Nu (<1 jaar) · shadow AI is geen overtreding meer, maar een meldplichtig datalek
Johns Hopkins Bayview Medical Center informeert 3.182 patiënten dat hun gegevens mogelijk zijn blootgesteld, nadat een medewerker per ongeluk een spreadsheet met patiëntgegevens in een consumenten-AI-tool uploadde. Het lek kwam eind september naar boven bij een interne review. Het verhaal komt via HIStalk; de lokale bron hebben we niet zelf kunnen inzien.
Voor Nederland is dit geen verre VS-casus. Eerder bleek al dat 40% van de zorgmedewerkers collega's ziet werken met tools die de eigen organisatie niet heeft goedgekeurd. Daarmee is shadow AI niet langer alleen een governancezorg voor de IT-afdeling, maar een gebeurtenis die bij de Autoriteit Persoonsgegevens gemeld moet worden.
Waarom dit telt: verbieden alleen werkt niet. Een medewerker die onder tijdsdruk staat en geen goed alternatief heeft, gebruikt alsnog wat voorhanden is — en dan ligt het lek er, met of zonder beleid.
Wat jij ermee kunt
Inventariseer deze maand welke AI-tools medewerkers in de praktijk gebruiken, bied een goedgekeurd alternatief voor de meest gebruikte taken, en leg in het datalekprotocol expliciet vast dat een upload naar een externe AI-dienst daaronder valt.
Bron: HIStalk, 28 okt
Wetgeving & toezicht · Score 4.10/5 · NL signaal
1-3 jaar · fundament onder de AI-laag die eraan komt
De Eerste Kamer nam op 27 oktober de Wet digitale identificatie en authenticatie in de zorg aan, nadat de Tweede Kamer dat op 6 oktober al deed. De wet regelt een register en goedgekeurde inlogmiddelen, Dezi, die de UZI-pas gaan vervangen. Volgens de indicatieve planning is Dezi technisch gereed in juli 2027, blijft de UZI-pas bruikbaar tot en met september 2029, en volgt een brede verplichting in januari 2031.
Het lijkt een technische wet over inloggen, maar het is het fundament onder de AI-laag die er dit jaar bij komt: wie straks AI-agents dossiers en externe systemen laat raadplegen, moet weten welke mens of welk systeem met welke bevoegdheid inlogt.
Waarom dit telt: identiteitsbeheer wordt meegebouwd nog voordat agents er in de praktijk gebruik van maken, in plaats van er achteraf aan toegevoegd te worden. Dat is zeldzaam genoeg om te onthouden.
Wat jij ermee kunt
Neem Dezi mee in de planning van identiteits- en toegangsbeheer voor de komende jaren, en denk daarbij nu al verder dan menselijke gebruikers: leg vast hoe een niet-menselijke gebruiker, zoals een AI-agent, straks onder dit register komt te vallen.
Bron: ICT&health, 28 okt · Eerste Kamer, 36702
Zorginhoud & ethiek · Score 4.15/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · een vloeiend verslag is niet automatisch een correct verslag
Het RIGH:T-consortium, met onder meer ETZ, UMCG, Erasmus MC, UMC Utrecht, LUMC, Maasstad, GGZ Noord-Holland-Noord en TU Delft, werkt aan een praktisch raamwerk om generatieve AI te valideren, eerst voor spraakgestuurde verslaglegging. Het raamwerk is nog niet gepubliceerd.
De boodschap is scherp: een vloeiend verslag is niet automatisch een correct verslag, en tevreden gebruikers, een demo, een CE-markering of de controle door de zorgverlener vervangen geen van alle een echte toets.
Waarom dit telt: dit is precies de maatstaf die bestuurders bij de doorbraakmiddelen nodig hebben, en een tegenwicht tegen het idee dat de arts die het verslag ondertekent automatisch alle fouten vangt.
Wat jij ermee kunt
Wacht bij de inzet van spraakgestuurde verslaglegging niet op een tevredenheidscijfer van gebruikers. Vraag de leverancier om onafhankelijke validatie op correctheid, niet alleen op bruikbaarheid, en volg het RIGH:T-raamwerk zodra het verschijnt.
Bron: ICT&health, 23 okt · geneeskunde.ai/signals
Zorginhoud & ethiek · Score 4.40/5 · NL signaal
Nu (<1 jaar) · gebruik moet een keuze blijven, geen plicht
Zorgverleners, ICT'ers en teammanagers van Rijnstate bespraken met een ethiekondersteuner de keerzijden van spraakgestuurd rapporteren, met de Aanpak Begeleidingsethiek als kader. Ze zien minder werkdruk en uniformere verslagen, maar ook risico's voor privacy, afhankelijkheid van grote techbedrijven, autonomie en het verlies van vaardigheden.
Hun conclusie: gebruik moet een keuze blijven, geen plicht. Voor Nederland, waar spraakgestuurd rapporteren een van de modelplannen voor de doorbraakmiddelen is, is dit een bruikbaar voorbeeld.
Waarom dit telt: de vraag of een professional mag weigeren, hoort in het implementatieplan te staan, niet pas op te komen in de ondernemingsraad nadat het systeem al draait.
Wat jij ermee kunt
Leg bij elke invoering van spraakgestuurd rapporteren of andere generatieve AI vooraf vast of en hoe een zorgverlener kan weigeren, en betrek een ethiekondersteuner of vergelijkbaar klankbord vóór de livegang, niet erna.
Bron: ICT&health, 30 okt
Markt & ecosystemen · Score 4.00/5
1-2 jaar · wie de marktplaats beheert, bepaalt welke AI erin komt
Een onderzoek van STAT, gebaseerd op meer dan 50 interviews, meldt dat twaalf bedrijven die op de app-marktplaats van Epic staan, toegang tot data-interfaces en specificaties geweigerd kregen of hoge tarieven moesten betalen; Epic zegt zelf meer koppelingen te bieden dan de wet eist. Een enquête van Redesign Health onder 112 Amerikaanse bestuurders laat de andere kant zien: 71% noemt de eigen organisatie Epic-first, en 91% vertrouwt erop dat Epic de beste externe AI bijhoudt. De details van het STAT-onderzoek staan achter een betaalmuur; we hebben ze niet zelf gelezen.
Voor Nederland, met Epic onder meer bij UMCG, Treant en OZG en ChipSoft elders, is dit de soevereiniteitsvraag op contractniveau: niet of je een Amerikaanse leverancier gebruikt, maar wie bij die leverancier straks bepaalt welke AI mag meedoen.
Waarom dit telt: een AI-strategie die stopt bij "we gebruiken Epic" of "we gebruiken ChipSoft" slaat de belangrijkste vraag over: wie binnen dat ecosysteem de poortwachter is voor externe AI, en onder welke voorwaarden.
Wat jij ermee kunt
Vraag de eigen EPD- of HIS-leverancier naar de voorwaarden waaronder externe AI-partijen toegang krijgen tot data-interfaces, en leg in het contract vast wat er gebeurt als die voorwaarden wijzigen nadat je al hebt geïnvesteerd in een koppeling.
Bron: STAT, 28 okt · Redesign Health, The Epic Effect
Organisatie & arbeid · Score 4.40/5 · NL signaal
1-3 jaar · van losse pilots naar een gedeelde definitie
Martini Ziekenhuis, MST, Isala, Amsterdam UMC, Radboudumc, LUMC en andere ziekenhuizen komen op 4 november bij de Universiteit Twente samen om een Nederlandse consensusverklaring over Hospital at Home op te stellen, als basis voor een nationaal netwerk en een wetenschappelijke publicatie. Het sluit aan bij Europees onderzoek met ongeveer 3.600 patiënten in Nederland, Denemarken en Oostenrijk.
Na losse virtual wards bij onder meer Erasmus MC en Catharina verschuift het signaal van pilots naar een gedeelde definitie. Voor Nederland is dat precies de voorwaarde voor bekostiging: zonder gezamenlijke norm geen vaste prestatie bij de NZa.
Waarom dit telt: een losse pilot is leuk voor een persbericht, maar levert geen structurele financiering op. Een gezamenlijke norm wel, en dat is waar dit nu naartoe beweegt.
Wat jij ermee kunt
Sluit aan bij het nationale netwerk rond Hospital at Home zodra de consensusverklaring er is, in plaats van een eigen losse pilot te blijven doen. Bereid nu al aan welke zorgpaden in uw instelling zich lenen voor thuismonitoring, zodat u klaarstaat als de bekostiging volgt.
Bron: ICT&health, 29 okt
Spreker & keynotes
Van de auteur van deze brief
Michiel Tebbes spreekt over de zorg van morgen
Concreet, onderbouwd en zonder hype. Voor besturen, congressen en zorgorganisaties.
Boek een kennismaking
Wat dit samen zegt
Eén lijn gaat over toezicht dat terugtreedt, waardoor de inkoper het overneemt. Washington schrapt de transparantie-eis voor AI in het EPD, Epic bepaalt zelf wie op zijn marktplaats mag meedoen, en het Nederlandse RIGH:T-consortium bouwt een eigen validatieraamwerk omdat tevreden gebruikers geen bewijs zijn. Waar de overheid een stap terug zet, wordt het contract met de leverancier het belangrijkste toezichtsinstrument dat overblijft.
Een tweede lijn gaat over wie of wat er straks inlogt en handelt. Dezi vervangt de UZI-pas, en bij Johns Hopkins bleek hoe makkelijk patiëntgegevens een organisatie verlaten via een AI-tool zonder protocol. Op het eerste gezicht lijken die twee signalen weinig met elkaar te maken te hebben, maar wie AI laat handelen in het dossier moet eerst weten wie of wat er toegang heeft en wat het mag doen.
Een derde lijn is dat de zeggenschap van de zorgprofessional geen bijzaak van implementatie is. Rijnstate wil dat spraakgestuurd rapporteren een keuze blijft, en de ziekenhuizen die werken aan een gezamenlijke norm voor Hospital at Home doen dat juist om niet afhankelijk te blijven van losse pilots. In beide gevallen wordt vastgelegd wie bepaalt, voordat het systeem al draait.
Meer signalen in de radar
Bekijk het volledige overzicht van signalen, filters en bronverwijzingen op geneeskunde.ai.
Bekijk alle signalen →
Vond je deze brief waardevol? Stuur hem door aan een collega, arts, manager of beleidsmaker die dit ook zou moeten lezen. Zo groeit de radar-community, één doorgestuurde e-mail tegelijk.
Radar Weekbrief wordt samengesteld door Geneeskunde.ai
Week 44 · 26 oktober t/m 1 november 2026
Je ontvangt deze nieuwsbrief omdat je je hebt ingeschreven voor de radar-updates van Geneeskunde.ai.
Beheer je inschrijving via de links in de e-mailfooter van Kit.