Radar Weekbrief · Geneeskunde.ai
96 procent van de ggz werkt al met AI. Vrijwel niemand heeft het georganiseerd.
Periode: 28 september t/m 4 oktober 2026
Vorige week sloot deze brief af met een vraag: kan een organisatie uitleggen wat een AI-toepassing oplevert, en wie grijpt in als het systeem zich anders gedraagt dan gepland? Deze week komt daar in Nederland een eerste antwoord op, in meetbare cijfers. De AI Monitor GGZ en de Nederlandse Future Health Index laten zien dat spraakgestuurde AI en eigen AI-tools al overal in gebruik zijn, terwijl training en governance achterblijven. Een grote Britse studie zet daar een harde uitkomst tegenover: een AI-stethoscoop die goed werkt, leverde na een jaar gebruik geen enkele extra diagnose op, omdat niemand het vervolgproces had ingericht. Daarnaast meldt het RIVM de vestiging van het westnijlvirus in Nederland, geeft Katwijk een vergunning aan een fabriek van Eli Lilly, en adviseert de NVZ ziekenhuizen de AI-bril van Meta te weren.
Wat deze week telt
De signalen die nu aandacht, duiding of voorbereiding vragen.
Organisatie & arbeid · ★ Tip van de week
Nu relevant · adoptie loopt voor op de organisatie · Score 4.70/5
De eerste AI Monitor GGZ, gepubliceerd op 2 oktober onder 25 van de 50 grootste ggz-instellingen, laat een snelle maar ongelijke adoptie zien: 96% rapporteert inmiddels spraakgestuurd, 92% gebruikt AI voor dossiervoering en 64% om gesprekken voor te bereiden. Toch heeft maar 24% een AI-visie en -strategie, vindt 32% de data-infrastructuur op orde, en loopt het daadwerkelijke gebruik per instelling uiteen van 20 tot 90%. Geen van de onderzochte instellingen heeft alle randvoorwaarden voor verantwoorde inzet op orde, en 96% verwacht een betere medewerkerservaring terwijl maar 60% rekent op een betere ervaring voor de cliënt. In de ggz, met gevoelige gesprekken en lange wachtlijsten, wegen consent en de vraag wie de tijdwinst straks opstrijkt extra zwaar.
Hetzelfde patroon duikt op in de Nederlandse Future Health Index: 63% van 204 ondervraagde zorgprofessionals gebruikt eigen AI-tools zodra het aanbod van de werkgever tekortschiet, en maar 47% vindt dat de leiding de juiste stappen zet voor implementatie. Shadow AI is dus geen overtreding, het is het automatische antwoord op een gat dat de organisatie laat liggen.
Een gerandomiseerde studie in 205 Londense huisartsenpraktijken, met circa 1,5 miljoen patiënten, laat zien wat dat gat in de praktijk kost. De AI-stethoscoop in die studie, TRICORDER, spoorde hartfalen goed op zodra hij werd gebruikt. Na een jaar hadden de praktijken met AI desondanks niet meer nieuwe gevallen gevonden dan de controlegroep: 40% van de deelnemers stopte binnen het jaar, de uitslag moest met de hand in het dossier, en 61% noemde slechte inpassing in het werkproces als grootste barrière. Precies de conclusie die het WHO-rapport over AI-implementatie op 30 september trekt na elf Europese praktijkcasussen: technisch goede AI slaagt niet vanzelf.
Waarom dit telt: Adoptie meten is iets anders dan effect meten. Zolang niemand per AI-toepassing vastlegt wie de uitkomst meet, groeit het gebruik sneller dan het resultaat.
Wat jij ermee kunt
Inventariseer binnen drie maanden welke AI-tools medewerkers nu zelf al gebruiken, en bied voor de drie meest gebruikte een veilig, ondersteund alternatief aan. Leg per AI-toepassing vast wie de uitkomst meet en op welk moment, vóórdat er geld of een modelplan aan wordt opgehangen.
Bron: ICT&health, 2 okt · Skipr, 2 okt · ICT&health — FHI 2026 NL · ICT&health — AI-stethoscoop · ICT&health — WHO-rapport
Zorginhoud & ethiek · Score 4.70/5 · NL signaal
Nu relevant · seizoensgebonden infectieziekte erbij
Het RIVM meldde op 1 oktober 56 mensen die dit jaar in Nederland het westnijlvirus opliepen, met negen sterfgevallen. Het zwaartepunt ligt in Zuid-Holland (32 gevallen) en Utrecht (12); daarnaast raakten 150 paarden en 178 vogels besmet, en kreeg één patiënt het virus via een bloedtransfusie.
Ter vergelijking: in 2020, het eerste jaar met Nederlandse besmettingen, ging het nog om twee gevallen. Het aantal nieuwe infecties neemt de laatste weken af, maar het virus overwintert in muggen en vogels. De vraag is dus niet of het terugkomt, maar hoe groot de volgende zomer wordt.
Voor de Nederlandse zorg betekent dit een seizoensgebonden infectieziekte erbij, en dat precies in de regio's waar de spoedzorg al onder druk staat.
Waarom dit telt: Klimaat is hiermee geen verre driver meer, maar een diagnose die nu al op de huisartsenpost en de SEH voorkomt.
Wat jij ermee kunt
Neem vectorgebonden infecties zoals het westnijlvirus mee in de capaciteitsplanning van SEH en huisartsenpost, en vraag bij de eigen GGD na of de testprotocollen klaarstaan vóór het volgende muggenseizoen begint.
Bron: RIVM, actueel westnijlkoorts (1 okt) · NHG — relevant voor de huisartsenpraktijk
Markt & ecosystemen · Score 4.55/5 · NL signaal
Nu relevant · productie keert terug naar Europa
De gemeenteraad van Katwijk gaf op 2 oktober met ruime meerderheid een vergunning af voor een fabriek van Eli Lilly: een investering van circa 3 miljard dollar en ongeveer 500 banen. De fabriek maakt obesitasmiddelen in pilvorm.
Het gaat om orforglipron, de GLP-1-pil die dit voorjaar onder de naam Foundayo FDA-goedkeuring kreeg. Twee bewegingen komen hier samen: de GLP-1 verlaat de spuit en wordt een massamiddel — Nederland had in 2025 al 262.000 gebruikers — en een deel van de productie verhuist naar Europa, nu Amerikaanse importheffingen en tekorten de keten onder druk zetten.
Voor Nederland levert dit nabijheid van productie op, maar ook een directe vraag voor pakket en bekostiging: hoe ga je om met een middel waarvoor straks miljoenen mensen in aanmerking komen?
Waarom dit telt: Een fabriek van deze omvang verandert de regionale werkgelegenheid, maar vooral de schaal waarop het zorgstelsel straks een vergoedingsbeslissing moet dragen.
Wat jij ermee kunt
Volg de pakketdiscussie rond GLP-1-middelen nu al, niet pas wanneer de productiecapaciteit in Katwijk live gaat — de vraag wie ervoor in aanmerking komt, ligt dan al op tafel.
Bron: BNR, 2 okt · Hart van Nederland · Lilly — FDA-goedkeuring Foundayo
Wetgeving & toezicht · Score 4.15/5 · NL signaal
Nu relevant · privacydiscussie bereikt de spreekkamer
De NVZ adviseerde ziekenhuizen op 2 oktober om de AI-camerabril van Meta te weren. Een dag eerder haalde Hans Anders de bril al per direct uit de verkoop wegens privacyzorgen.
Een consumentencoalitie eist via de rechter dat Meta de verkoop staakt, de Tweede Kamer vraagt om duidelijkere regels, en het kabinet wacht intussen op Europese richtlijnen. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde eerder al voor ongemerkt filmen.
Het signaal reikt verder dan dit ene product: apparaten die continu meekijken en meeluisteren komen de spreekkamer binnen via patiënten en bezoekers, niet via de inkoopafdeling.
Waarom dit telt: Voor ziekenhuizen betekent dit huisregels en bewegwijzering regelen voor apparatuur die ze zelf niet hebben aangeschaft, en een antwoord vinden op de vraag hoe je consent regelt voor een opname die de patiënt zelf maakt.
Wat jij ermee kunt
Stel voor de eigen locaties een concrete regel op over camerabrillen en vergelijkbare opnameapparatuur, en communiceer die net zo expliciet als het fotografieverbod dat al op de meeste afdelingen hangt.
Bron: Skipr, 2 okt · NOS, 1 okt
Markt & ecosystemen · Score 4.25/5 · NL signaal
Nu relevant · loket sluit over een maand
Naast de tweede ronde van de Transformatie Impuls voor digitale en hybride zorg (maximaal €50.000, looptijd 6 tot 12 maanden) is er nu een tweede regeling: Transformatie Impuls Samen Beslissen over Digitale en Hybride Zorg (maximaal €20.000, looptijd tot 6 maanden). Beide sluiten op 3 november om 14.00 uur en werken op volgorde van binnenkomst.
Samenwerking met een netwerk- of ondersteuningsorganisatie is in beide gevallen verplicht, en het gaat om bewezen toepassingen: van beeldbellen tot slimme infuuspompen.
Waarom dit telt: Dit is de kleine, snelle opmaat naar de doorbraakmiddelen, waarvan het loket op 1 december opent — wie nu nog twijfelt, mist straks ook die aansluiting.
Wat jij ermee kunt
Heeft de eigen organisatie een bewezen digitale toepassing die opschaling kan gebruiken? Zoek deze week een netwerkpartner en dien de aanvraag in vóór 3 november; wachten tot de doorbraakmiddelen in december opent, is voor déze regeling al te laat.
Bron: ICT&health, 29 sep
Zorginhoud & ethiek · Score 4.55/5 · NL signaal
Nu relevant · het consult begint met een correctie
Een peiling van Amgen onder 3.173 Nederlanders (29 september) laat zien dat 17% AI-tools raadpleegt voor informatie over hartinfarcten, en 26% van de 18- tot 39-jarigen. 46% checkt die AI-informatie altijd bij een arts, 13% vertrouwt er volledig op.
De Nederlandse editie van de Future Health Index bevestigt het beeld vanaf de andere kant: 75% van de zorgprofessionals ziet patiënten die met AI-informatie het consult binnenkomen, en 68% heeft al eens onjuiste AI-informatie moeten corrigeren.
In de Verenigde Staten kreeg dit onderwerp deze week een politieke lading: de minister van Volksgezondheid zei op een MAHA-bijeenkomst dat AI patiënten een mening geeft die "beter geïnformeerd is dan elke arts in het land". Zes Amerikaanse artsenorganisaties reageerden een dag later gezamenlijk. Nederland staat daar ver van, maar bij 17% van de burgers die al bij AI te rade gaat, kan elke discussie over vaccinatie of medische consensus zomaar een AI-component krijgen.
Waarom dit telt: Het consult begint steeds vaker met een correctie, en die tijd staat nergens in de planning of de bekostiging.
Wat jij ermee kunt
Maak in de spreekkamer bewust ruimte voor de vraag "wat heb je zelf al opgezocht", in plaats van te wachten tot de patiënt er zelf mee komt — dat scheelt tijd in het gesprek dat volgt.
Bron: ICT&health, 29 sep · ICT&health — FHI 2026 NL
Wat dit samen zegt
Twee patronen lopen door deze week. Het eerste gaat over tempo: AI wordt gebruikt vóórdat iemand heeft vastgelegd wie het resultaat meet, in de ggz net zo goed als bij de huisarts met de AI-stethoscoop. Het tweede gaat over grip: patiënten zoeken al bij de chatbot voordat de arts ervan weet, en ziekenhuizen moeten regels maken voor apparatuur die ze zelf niet hebben ingekocht, zoals de AI-bril van Meta.
Dat sluit aan op een stijgende lijn in de tracker: in februari gebruikte 13% van de Nederlandse patiënten AI in de zorg, nu meldt zich 17 tot 26%, afhankelijk van leeftijd. De richting staat vast, ook al verschillen de peilingen in methode.
Daar doorheen loopt een lijn die niets met software te maken heeft: het westnijlvirus en de fabriek in Katwijk laten zien dat de zorg dit najaar ook gewoon moet reageren op muggen en productieketens. Voor bestuurders is de vraag van deze week niet of er weer een nieuwe toepassing bijkomt, maar of er voor elke toepassing, digitaal of niet, iemand is aangewezen die het effect volgt.
Meer signalen in de radar
Bekijk het volledige overzicht van signalen, filters en bronverwijzingen op geneeskunde.ai.
Bekijk alle signalen →
Vond je deze brief waardevol? Stuur hem door aan een collega, arts, manager of beleidsmaker die dit ook zou moeten lezen. Zo groeit de radar-community, één doorgestuurde e-mail tegelijk.
Radar Weekbrief wordt samengesteld door Geneeskunde.ai
Week 40 · 28 september t/m 4 oktober 2026
Je ontvangt deze nieuwsbrief omdat je je hebt ingeschreven voor de radar-updates van Geneeskunde.ai.
Beheer je inschrijving via de links in de e-mailfooter van Kit.